„One big world of songs“: zur #galicischportugiesischen Lyrik und einigen transkulturellen Echos (I) #BobDylan #GalicischPortugiesischeLyrik

nothing-new-under-the-sun-300x319

von Nils Tremer

1. Einleitung: „Nothing new under the sun“

Das Mittelalter wird oft als das dunkle Zeitalter geschmäht, das, abgesehen von einigen wenigen singulären Hochpunkten, wenig für die Entwicklung der Menschheit geleistet hat und daher strikt von der Neuzeit getrennt wird. Und doch lohnt sich ein Blick zurück, denn vieles basiert doch auf Strukturen, die weiter zurück gehen als uns oft bewusst sind. Schon Ekklesiastes (1:9) sagte, dass Originalität ein höchst missverständliches Konzept ist:

The thing that hath been, it is that which shall be; and that which is done is that which shall be done: and there is no new thing under the sun.

There is no new thing under the sun—alles, jede Idee, hat seinen Vorgänger und ist eher ein Echo dieser Vorgänger als eine Innovation in sich selbst. Diesem Gedankengang folgend widmet sich diese Arbeit der galicischportugiesischen Lyrik des Mittelalters sowie einigen transkulturellen Echos dieser Lyrikformen. Ausgehend von Galiciens kultureller Vormachtstellung im Mittelalter werden die drei großen Formen der galicisch-portugiesischen Lyrik, die cantigas de escarnio e maldizer, die cantigas de amor und die cantigas de amigo, charakterisiert und voneinander unterschieden. Im zweiten Teil der Arbeit wird an einigen transkulturellen Echos, der europäischen Romantik, Künstlern der Moderne und schließlich im Werk von Bob Dylan, aufgezeigt, wie sich das Medium des Songs, das die Verbindung von Dichtung und Musik vereint, sowie die Idee einer Popularpoesie auch in der Neuzeit behauptet haben.

Inhaltsverzeichnis
1. Einleitung: „Nothing new under the sun“
2. Galicisch-portugiesische Lyrik im Mittelalter
2.1 Die cantigas de escarnio e maldizer
2.2 Die cantigas de amor
2.3 Die cantigas de amigo
3. Das Fortbestehen des mittelalterlichen Erbes in der Neuzeit
3.1 Die Wiederentdeckung alter Lieder in der Romantik: Literatur
als Träger des Volksgeistens
3.2 Das Mittelalter in der Moderne—ein Paradoxon?
4. Bob Dylan—ein moderner Troubadour?
5. Konklusion
Bibliographie
Advertisements

„One big world of songs“: zur #galicischportugiesischen Lyrik und einigen transkulturellen Echos. Bob Dylan—ein moderner Troubadour?

von Nils Tremer

classictracks_01-0510trovadorestrobador

 

 

 

 

Inhaltsverzeichnis
1. Einleitung: „Nothing new under the sun“
2. Galicisch-portugiesische Lyrik im Mittelalter
2.1 Die cantigas de escarnio e maldizer
2.2 Die cantigas de amor
2.3 Die cantigas de amigo
3. Das Fortbestehen des mittelalterlichen Erbes in der Neuzeit
3.1 Die Wiederentdeckung alter Lieder in der Romantik: Literatur
als Träger des Volksgeistens
3.2 Das Mittelalter in der Moderne—ein Paradoxon?
4. Bob Dylan—ein moderner Troubadour?
5. Konklusion
Bibliographie

 

Die Wege der Eintracht. 14 Dokus über Jakobsweg

Ein #Botafumeiro (Weihrauchfass), ein kolossale Marketing des Mittelalterso Medievo

Quelle: http://www.gciencia.com/historias-gc/o-botafumeiro-un-marketing-colosal-do-medievo/

 

O botafumeiro da catedral de Santiago. / LMBS

O botafumeiro da catedral de Santiago. / LMBS

O investigador compostelán Julio Vázquez desminte ó cronista Neira de Mosquera, que no século XIX “inventou” a función de ambientador do incensario

 

Na historia hai falsedades ou medias verdades que, de tanto repetilas, superan o clixé de lenda e transitan até a certeza no imaxinario colectivo aínda non se axusten a verdade científica. A data de orixe do botafumeiro da catedral de Santiago, por exemplo, ou a súa funcionalidade, son dous exemplos. Nin data do século IX nin é un xigantesco ambientador para espantar o fedor de homes e gando acubillados baixo a bóveda de pedra logo de meses de camiñata.

Calquera visitante da catedral, e mesmo así o explican os guías, coida que a finalidade do botafumeiro era disimular co cheiro do incienso a peste dos pelegríns nos séculos nos que o xabón era unha quimera e a hixiene persoal, un vicio da realeza.

Imagen botafumeiro

Mais non é certo. A súa orixe cronolóxica concentrase, moi probablemente, entre os anos 1422-1423, coincidindo co primeiro Ano Santo documentado no século XV e baixo o episcopado de Lope de Mendoza, un prelado de orixe andaluz empeñado en facer de Santiago a Roma galega. O botafumeiro formaba parte do ritual da liturxia eclesiástica, aínda que tamén servise para espantar o cheirume e darlle un respiro os narices. Foi concebido como un elemento colosal de marketing grandioso para o turismo peregrino da época, un delirio de grandeza medieval co que Lope de Mendoza, mecenas de gusto refinado,  quería imitar o desexo de grandiosidade que foi o xérmolo da construcción da catedral de Sevilla.

Se entón, o seu cabildo proclamou “Hagamos unha Iglesia tan grande, que los que la vieren acabada nos tengan por locos”, a filosofía coa que se concebiu o botafumeiro era a  de: “Fagamos un incensario tan grande que nos teñan por tolos”. Así o expón logo de anos de investigación, Julio Vázquez, o profesor da Historia da Arte da Universidade de Santiago (USC), aínda sorprendido polos mitos que se perpetúan aínda que a ciencia apunta outros orixes e camiños.

A filosofía do incensario foi: “Fagamos un tan grande que nos teñan por tolos”

Moito se ten indagado sobre a data da orixe do botafumeiro nos últimos 160 anos, explica o profesor no artigo Un delirio de grandeza na Compostela medieval. Conta que parte da confusión provén dos artigos do xornalista compostelán do século XIX Antonio Neira de Mosquera (Santiago, 1818-1853) que se erixou no ‘peculiar’ cronista e pseudohistoriador da cidade cunha serie de relatos costumbristas, compilados en Monografías de Santiago (1850), nos que misturaba datos con lendas e a súa imaxinación, relata o profesor Vázquez. Os textos de Neira daban pé “a un extraño cóctel” de ideas e datos que presentaba por escrito con apariencia de rigor.

botafumeiro 3

Neira de Mosquera foi dos primeiros en apuntar o século IX como o albor do botafumeiro.  Foi una tese pronto desbotada pola mais extendida (e respetada) de López Ferreiro, que se mergullou nos documentos históricos da catedral para situalo no século XIV, baixo o episcopado de Berenguel de Landoira. En troques, e logo de facer unha “relectura das citas documentais do botafumeiro”, Julio Vázquez planteou unha nova adscripción cronolóxica, algo posterior, que o coloca “quizáis entre os anos 1422 e 23” e que xorde a iniaciativa do círculo do arcebispo.

O profesor compostelán chama a atención sobre outra cuestión que é o tempo que discorre entre a súa concepción e a súa posta en marcha porque “foi un sistema complexo que no n tiña precedentes e que non atopou resposta teórica até o século XIX”. Explica, por exemplo, como Diego de Guzmán, o enviado do rei Felipe III no outono de 1610 para  facer o Camiño a modo de blogueiro medieval, conta no seu diario como era o extraño ritual no que o botafumeiro tropezaba unha e outra vez coa bóveda de pedra, a 22 metros sobre o chán, soltando nas subidas e baixadas anacos e brasas do carbón en chamas.

Nas visitas á catedral séguese contando que a finalidade era disimular a peste dos peregrinos

Por una cita, sábese con certeza que o botafumeiro xa existía en 1426 a partires do inventario e reconto dos tesouros da catedral que fai, o 4 de xullo, Juan Fernández de Canas -cita Vázquez- tras falecer o tesoreiro anteiror, Afonso Martís.

No 1852, Neira de Moquera, que se facía eco da tradición compostelá, escribiu que o botafumeiro xurdir para “para purificar o ambiente da catedral, corrompido polas veladas dos romeiros”. Deu pé a pensar que o incensario era un xigantesco ambientador catedralicio maila que a súa función era puramente litúrxica, insiste Vázquez, da USC.

O botafumeiro actual pesa 53 kilos, fíxose en 1851 e ascende 21 metros para trazar un arco de 65 metros no se balanceo con velocidades que acadan os 70 quilómetros por hora. En só 80 segundos chega ao grado máximo de amplitude. “Unha máquina perfecta que segue a suscitar a admiración do home moderno como o facía co home medieval”, retama o investigador.

A torre ‘Berenguela’ que non é

As investigacións de Vázquez aínda nos deixan outro mito desmitificado. A Torre do Reloxo, no ángulo sudeste da catedral, na esquina entre as prazas da Quintana e Praterías, ou mais popularmente a ‘Berenguela’ , tense por una construcción que se atribue a Rodrigo de Padrón e concluida por Berenguel de Landoira, a primeiros do século XIV. Non foi tal, di Vázquez, que sitúa a súa construcción, fundamentalmente, entre 1484 e 1494, como sólido estribo da catedral  para acoller as campás doadas polo rei Luis XI en 1483, polo que tamén se deu en chamar a torre do Rei de Francia, pola especial devoción do monarca galo por Compostela.

A Berenguela estaría situada na outra banda da praza do Obradoiro

“Tradicionalmente aceptouse como unha torre medieval iniciada por Padrón en rematada polo seu sucesor (Landoira), pero coido que non foi unha torre militar nin defensiva nin tivo relación algunha con Berenguel posto que nin son do mesmo século”, expón este investigador, que cita profusamente a bibliografía para probar a sua tese, que non foi rebatida, apunta.

O profesor compostelán sitúa a “verdadeira Berenguela” como unha torre forte que o arcebispo que lle deu nome ordeou levantar a fronte do pazo arcebispal, fronte a fachada occidental da catedral para a defensa do seu palacio e da igreza e que tamén fose “de gran beleza e adecuada para vivir en ela”. A torre Berenguela primixena, segundo estas investigacións, estaría no actual concello de Santiago e non no actual emprazamento, a do reloxo, como é coñecida por todos. Serviulles de casa os bispos ata que rematou por usarse como cárcere, cunha gran catapulta de pedras no alto.

Ein ‘Blogger’ des #Jakobsweg des 17. Jahrhunderts

Quelle: http://www.gciencia.com/historias-gc/o-blogueiro-do-camino-do-seculo-xvii/

Autorin:

Felipe III.

Corría o outono de 1610 cando Diego de Guzmán, o capelán maior da corte do rei Felipe III ‘O Piadoso’, foi enviado a percorrer o Camiño de Santiago por mandato real e dar conta aos monarcas de todo o visto e oído na súa peregrinación dende Aranda do Douro (Burgos) a Compostela. Os seus escritos convérteno en algo semellante a un blogueiro de viaxes do século XVII con pluma e pergameo. Unha das cousas que chamou poderosamente a atención desta testemuña real foi considerar o voo do botafumeiro que, no seu vaivén, petaba unha e outra vez coa bóveda pétrea da catedral de Santiago soltando, na súa viaxe de ida e volta ao teito, anaquiños de carbón mesturados con incenso. Así o anotou De Guzmán no seu diario, impresionado polo ostentoso da cerimonia litúrxica e dando por normal o movemento esaxerado dun dos incensarios máis famosos do mundo.

“O máis probable é que o botafumeiro tropezase porque a corda -que meneaban os tiraboleiros da época- non fose dabondo grosa”, apunta Julio Vázquez Castro, profesor titular de Historia da Arte da Universidade de Santiago (USC). É seu o mérito de ter rescatado do esquecemento o diario inédito de Diego de Guzmán, un manuscrito de 25 folios de principios do século XVII que durmía nos arquivos da Real Academia da Historia de Madrid, dentro da colección Salazar. O investigador seguía as pegadas remotas que presupoñían a existencia dun relato documentando da viaxe dun emisario do rei ‘piadoso’ a Compostela.

De Guzmán viaxaba deitado nunha liteira cun séquito de 25 serventes

Buscouno, conta, máis pola intuición de que existise que coa esperanza de achalo pero logrouno, case inesperadamente. Despois de tres anos baixo da lupa investigadora, o contido deste diario viu a luz 405 anos despois nunha publicación editada en 2014 por Albarellos co apoio da Xunta a través da Axencia de Turismo de Galicia como ‘A peregrinación a Santiago de Diego de Guzmán. Diario inédito de 1610’.

En Compostela agardaban a visita de Felipe III durante aquel Ano Santo como parte do voto feito ao apóstolo Santiago de peregrinar tras a expulsión dos moriscos.

Explica Castro que os asesores reais aconsellaron ao monarca non viaxar polos perigos de atravesar unha Galicia espesa en fragas e escasa en camiños, exposto a animalias e bandoleiros. O Rei optou por enviar a Diego de Guzmán con suntuosos regalos para a catedral: uns altos candeeiros de prata -que remataron por fundirse no século XIX, apunta o investigador que lles seguiu a pista ata onde a documentación o permitiu- e unhas luxosas teas de seda con fíos de ouro e prata que foron un regalo dos Duques de Médici.

Debuxo de Santiago realizado a finais do século XVII.

Diego de Guzmán non foi un peregrino ao uso. O Camiño ocupoulle algo máis dun mes, entre o 19 de setembro e ao 26 de outubro que regresou a El Escorial (Madrid). Fixo parte do camiño comodamente deitado sobre a liteira que cargaba o seu séquito -unhas 25 persoas- precedido dun alguacil que tiña a encomenda de adiantarse na viaxe para procurarlle os mellores apousentos e encher a súa mesa dos manxares que outros non catarían xamais. Anotou distancias, horas de partida e chegada, concisos apuntamentos do lugar e o número de habitantes, entre outros detalles urbanísticos ou monumentais, recolle Castro na súa publicación.

Despois de visitar a catedral, sábese que De Guzmán acudiu ao convento de San Francisco. De regreso á Corte Real, deixaba este apuntamento para a historia, feliz de ter regresado san e salvo: “Le doy infinitas graçias [al Glorioso Apóstol Santiago] porque me ha traydo con salud y a todos los que binieron conmigo dessa santa romeria”.

Tour “Städt im Vergleich”: #SantiagodeCompostela und #Heidelberg (II)

Casa Gótica. Museo das Peregrinacións

35.- Casa g¢tica

Casa da Algalia de Abaixo

36.- Casa da Algalia de Abaixo, 29

Pazo de Xelmirez

 

38.- Pazo de Xelm°rez 2

Salón de banquetes do Pazo de Xelmírez

 

Castelo de Rochaforte

 

Praza de Cervantes e a Igrexa de San Bieito

42.- Praza de Cervantes e Igrexa de San Bieito 2

Igrexa de San Bieito (Praza de Cervantes)

 

Ponte do Sar

48.- Ponte do Sar

A Ponte do Sar

 

49.- Ponte do Sar - Colexiata

A Colexiata do Sar

 

Pazo de Bendaña (Praza do Toural)

 

51.- Estatua de Atlas - Pazo de Beda§a (praza do Toural) 1

Estatua de Atlas do Pazo de Bendaña

 

52.- Atlas - Pazo de Beda§a (praza do Toural) 2

Estatua de Atlas do Pazo de Bendaña

 

Rúa do Preguntoiro

55.- R£a Preguntoiro - Caldeireir°a

Rúa do Vilar

57.- R£a do Vilar 2

 

 

Tour “Städt im Vergleich”: #SantiagodeCompostela und #Heidelberg (I)

 

Igrexa de Santo Agostiño

Interior da Igrexa de Santo Agostiño

Igrexa da Compañía ou da Universidade

Interior da igrexa

 

Lugares de memoria: o Monte do Gozo

5.- Lugares da memoria (Lavacolla - Monte do Gozo)

Monte do Gozo, Lavacolla

 

Lugares de memoria: rúa do Espírito Santo e as dúas Marías

As dúas Marías: Maruxa e Coralia. Máis información en: http://consellodacultura.gal/album/Theme/bio.php?id=213&album=am

 

Universidade. Colexio Fonseca

9.- Universidade - Colexio de Fonseca 2

Claustro do Colexio de Fonseca

Universidade. Colexio San Xerome

Universidade. Facultade de Xeografía e Historia

Universidade. Paraninfo da Facultade de Xeografía e Historia

12.- Paraninfo da Facultade de Xeograf°a e Historia (vs. artesonado da Alte Aula de Heidelberg)

Universidade. Artesonados do Pazo de Fonseca

13.- Pazo de Fonseca - artesonados (vs. artesonados Alte Aula de Heidelberg) 2

14.- Pazo de Fonseca - artesonados (vs. artesonados Alte Aula de Heidelberg)

Universidade. Praza de Mazarelos

Universidade. Biblioteca da Facultade de Xeografía e Historia

19.- Biblioteca da Facultade de Xeograf°a e Historia

20.- Biblioteca da Facultade de Xeograf°a e Historia 2

Biblioteca América (Facultade de Xeografía e Historia)

 

San Martiño Pinario

Interior de San Martiño Pinario

 

Catedral de Santiago de Compostela

26.- Catedral 2

Fachada do Obradoiro

 

44.- Praza do Obradoiro 2

Escalinata da Catedral (Fachada do Obradoiro)

 

47.- Praza do Obradoiro 5

Pazo de Raxoi

 

27.- Catedral de Santiago - A catedral rom†nica

Versión románica da Catedral

 

28.- Catedral de Santiago - A catedral rom†nica - O P¢rtico da Groria

Pórtico da Gloria. Máis información en: http://www.catedraldesantiago.es/gl/node/456

 

Restos de policromía no Pórtico da Gloria

 

Catedral de Santiago de Compostela. Portada románica de Praterías

32.- Catedral de Santiago - O

Claustro renacentista da Catedral de Santiago de Compostela

Catedral de Santiago de Compostela. Portada barroca da Praza da Inmaculada